ΚΑΝΟΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.2

ΚΑΝΟΝΕΣ

1.2.1. Ορολογία

Στο προηγούμενο ποστ μιλήσαμε για το πώς οι συντακτικοί θεωρούνται επιστήμονες και ότι χρησιμοποιούν επιστημονικές μεθόδους για να περιγράψουν και να κατανοήσουν τις προτάσεις. Ένας επιστήμονας πρέπει να ξεκινήσει από μια υπόθεση, από έναν μηχανισμό καταγραφής της υπόθεσής του. Στη Γλωσσολογία χρησιμοποιούμε τον όρο κανόνα για να κωδικοποιήσουμε αυτές τις υποθέσεις και η ομάδα που συνίσταται από πολλούς κανόνες ονομάζεται Γραμματική. 

1.2.2 Ρυθμιστικοί VS περιγραφικοί κανόνες

Λογικά, οι περισσότεροι έχουν ακούσει ξανά αυτούς τους όρους αλλά με πολύ διαφορετική σημασία. Όταν ακούμε τη λέξη γραμματική, πιθανόν θυμόμαστε την καθηγήτρια στο σχολείο, η οποία διόρθωνε τις εκθέσεις μας και διόρθωνε τον τρόπο με τον οποίο γράφαμε προτάσεις. Στη Γλωσσολογία, αυτή η πολύ κοινή χρήση των λέξεων γραμματική και κανόνες (δηλαδή το ότι η δασκάλα μας δείχνει τον σωστό τρόπο να μιλάμε) ονομάζεται ρυθμιστικός κανόνας. Αυτοί οι κανόνες ρυθμίζουν τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να μιλάμε. Μερικοί ρυθμιστικοί κανόνες στα Ελληνικά είναι οι εξής: "Μην βάζεις αύξηση στην προστακτική", "Μην γράφεις είσαστε, αλλά να γράφεις είστε". Αντίστοιχα στα Αγγλικά, ρυθμιστικοί κανόνες είναι οι εξής: "Μην βάζεις την πρόθεση στο τέλος της πρότασης", "Μην χρησιμοποιείς παθητική φωνή", "Μην χωρίζεις το απαρέμφατο". 

Όμως, οι συντακτικοί δεν αναφέρονται σε ρυθμιστικούς κανόνες, όταν χρησιμοποιούν τους όρους κανόνες και γραμματική. Οι επιστήμονες δεν ρυθμίζουν τον τρόπο, με τον οποίο κάτι συμβαίνει, αλλά το περιγράφουν και προσπαθούν να το εξηγήσουν. Έτσι λοιπόν, όταν ο συντακτικός αναφέρεται στη γραμματική ή σε κάποιον κανόνα, περιγράφει την υπόθεσή του για τα μοτίβα που παρατηρεί στις προτάσεις. Για παράδειγμα, στα Ελληνικά, το άρθρο εμφανίζεται πάντα πριν από το ουσιαστικό. Έτσι, μπορούμε να γράψουμε έναν κανόνα που περιγράφει αυτό το φαινόμενο. Μπορούμε να πούμε ότι τα άρθρα εμφανίζονται πριν από τα ουσιαστικά. Αυτό εννοούν οι συντακτικοί, όταν αναφέρονται σε κανόνες.

1.2.3. Γραμματική

Όταν μαζεύουμε όλους αυτούς τους κανόνες μαζί, έχουμε τη γραμματική. Η γραμματική, λοιπόν, για τους συντακτικούς αναφέρεται σε ένα γνωσιακό αντικείμενο, δηλαδή ένα αντικείμενο που έχουμε στο νου μας, το οποίο καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο δομούμε τις προτάσεις και τις κατανοούμε. Η γενετική γραμματική (generative grammar) είναι ένα συγκεκριμένο είδος γραμματικής. Αναπτύχθηκε από τον Νόαμ Τσόμσκυ στα τέλη της δεκαετίας του 1950 και το μοντέλο της ακολουθείται μέχρι σήμερα. Ονομάζεται γενετική γραμματική, γιατί παράγει (generates) τις προτάσεις μιας γλώσσας.

Προσοχή όμως! Ο όρος παραγωγή μας κάνει να σκεφτόμαστε ένα εργοστάσιο που παράγει και αυτή είναι η πιο εύκολη ερμηνεία του όρου. Όταν, όμως, ο Τσόμσκυ χρησιμοποίησε τον όρο generative, δεν εννοούσε το εργοστάσιο που παράγει προτάσεις, οπότε δεν αναφέρεται στο αντικείμενο που δημιουργεί προτάσεις. Αντίθετα αναφέρεται στη μαθηματική λογική της παραγωγής, που σημαίνει ότι απαριθμούμε τις προτάσεις. Κάνουμε λόγο για το τι γνωρίζουμε για τη γλώσσα μας και όχι πώς ακριβώς την παράγουμε. Αλλά θα μιλήσουμε για αυτό αργότερα.